Celownik językowy, czyli pomoc wizualna do wyznaczania celów w nauce języka

Na początku każdego kursu (a idealnie jeszcze przed jego rozpoczęciem) pytam swoich uczniów jakie mają priorytety, co chcą osiągnąć, na czym im zależy, jakie umiejętności chcieliby szlifować, a jakie są dla nich mniej ważne. Dzięki temu możemy wspólnie określić na czym powinniśmy się podczas danego kursu skupić.

Czy to pomaga. Oczywiście. Jak inaczej miałabym wiedzieć czym zająć się podczas lekcji, jakie zadania domowe podrzucić, gdybym nie wiedziała, do jakiego celu dążymy?

Priorytety i cele określaj precyzyjnie

Ale uwaga! Cel: „chcę poprawić swój angielski” to nie to czego szukam. Chcę znać konkrety, bo jeżeli wiem, że uczeń przychodzi do mnie – jako lektora – np. ćwiczyć umiejętność pisania pod kątem artykułów naukowych, które planuje w przyszłym roku opublikować, wiem od razu jakie ćwiczenia mam z nim robić, na jakich środkach językowych powinniśmy się skupić itp. A jeżeli przychodzi do mnie popracować nad umiejętnością mówienia, bo chce się dogadać zagranicą podczas wakacji, wiem, że zamęczanie go gramą lub pisaniem byłoby bezcelową stratą czasu. Niby oczywiste, jako nauczyciele języków przyjmujemy za pewnik to, że podczas zajęć skupiamy się na ćwiczeniu tych umiejętności, które są dla naszych kursantów kluczowe. Tylko, że już dla naszych uczniów wcale takie oczywiste to nie jest. I to po naszej stronie – nauczycieli – leży obowiązek uświadomienia im, że nikt jeszcze nie nauczył się Small Talku tłukąc wypełnianie luk w ćwiczeniach na Mixed Conditionals 😉

Uzgodnij w jaki sposób cele zostaną osiągnięte

No więc określamy cele, wspólnie z kursantami zastanawiamy się jak je osiągnąć i ustalamy jak w związku z tym będą wyglądały nasze zajęcia. Działa. Ale nie zawsze niestety, bo:

  1. wielu kursantów przychodzi do nas „skażonych” błędnymi przekonaniami i złymi nawykami dotyczącymi nauki języków i nauki w ogóle, które od samego początku utrudniają im (i lektorowi) realizację celów, jakie sami sobie założyli
  2. wszyscy jesteśmy ludźmi: realizacja dalekosiężnych celów jest trudna, efekty nieuchwytne, dlatego łatwo jest gdzieś po drodze stracić cel z oczu i zboczyć np. w przyjemne pogaduszki z lektorem podczas gdy naszym celem jest przygotowanie się do egzaminu

Dlatego sporo czasu poświęcam na rozmawianie o celach, ich weryfikację, cykliczne podsumowania, rozmowę o tym, które aktywności/ćwiczenia wykonywane podczas zajęć najbardziej się sprawdzają.

Dokumentuj ustalenia

Ale przecież nie samą rozmową człowiek (i lektor) żyje. Ustalenia z uczniem warto spisać, a już najlepiej, kiedy uczeń spisze je osobiście. Bo ustne postanowienia to tylko postanowienia, ale już postanowienia na papierze to zobowiązania. 20 października ustaliliśmy, że chciałbyś popracować nad zasobem słownictwa biznesowego. Sprawdźmy co nam się udało zrobić od tego czasu…. 😉

Więc kombinuję: pytania zamknięte i otwarte, formularze, listy, checklisty…

Ale ostatnio odkryłam coś jeszcze lepszego. Wheel of Life, koło życia – modne narzędzie coachingowe, które po niewielkich modyfikacjach staje się świetnym narzędziem coachingu językowego. Standardowe koło życia obrazuje najważniejsze obszary naszej aktywności (np. rodzina, praca, zdrowie…) i jest najczęściej wykorzystywane do zanzaczania naszych życiowych priorytetów: poszczególnym obszarom życia nadajemy wartości umowne od 1 do 10

Celownik językowy

Trochę przy kole życia pomanipulowałam i stworzyłam swoje koło celów językowych, w skrócie Celownik językowy (bierzcie i częstujcie się z niego wszyscy klikając poniższy obrazek).

narzędzie do wyznaczania priorytetów i celów w nauce języka
Download: Celownik językowy

Z Celownika możemy korzystać na co najmniej dwa sposoby:

  1. Poproś ucznia o nadanie poszczególnym umiejętnościom priorytetu od 1 (najmniej ważne) do 10 (najważniejsze). Dzięki temu będziecie obydwoje pamiętali (a jak nie obydwoje, to przypomnisz uczniowi machając mu przed nosem powyższą karteczką 😉 ), co jest podczas kursu najważniejsze, na co należy kłaść mniejszy nacisk, a które aktywności kompletnie mijają się z celem (dosłownie).
  2. Poproś ucznia o wybranie trzech lub czterech obszarów, które są dla niego/niej najistotniejsze. Niech zaznaczy samodzielnie na jakim poziomie znajduje się w każdym z tych obszarów obecnie w skali od 1 do 10. Następnie niech zaznaczy na jakim poziomie chce się znaleźć np. pod koniec semestru. Takie samodzielne oszacowanie poziomu i określenie oczekiwań pomaga uczniom z jednej strony własne oczekiwania urealnić, z drugiej strony wspomaga motywację, do osiągnięcia upragnionych rezultatów potrzebną.

Zweryfikuj stopień realizacji celów

Do raz ustalonych celów trzeba wracać. Koniecznie. Sprawdzać w jakim stopniu udało nam się je zrealizować. Weryfikować priorytety i w razie konieczności modyfikować potrzeby, a co za tym idzie metody i techniki pracy oraz zakres materiału.

Warto też ustalone wspólnie z uczniem priorytety i cele wykorzystywać po trenersku. Czasem niestety „przeciwko” kursantom, żeby odczarować ich niesłuszne przekonania, zawrócić ich z błędnie obranej drogi, np.

Twoim celem było poprawienie płynności komunikacji ustnej, tymczasem uparłaś się na robienie ćwiczeń z gramatyki. Jakie postępy widzisz względem tego co zaznaczyłaś na kole miesiąc temu? Poprawiłaś gramatykę, ale mówienie niestety nie ruszyło w górę. Jak myślisz dlaczego? Może powinniśmy w takim razie poświęcić więcej czasu na mówienie? Acha, twierdzisz, że łatwiej będzie ci mówić, jak będziesz czuć się pewnie z gramatyką. OK, w takim razie jak sądzisz, jeżeli będziemy dalej poświęcać większość naszych zajęć na gramatykę, na jakim numerku wylądujemy za pół roku?

A czasem, żeby pochwalić, podbudować i za jakiś czas uzyskać jeszcze lepsze rezultaty, np.

Twoim celem było poprawienie płynności komunikacji ustnej, więc odradziłam ci robienie ćwiczeń z gramatyki podczas zajęć, zaproponowałam abyś zajęcia poświęcił głównie na mówienie. Jakie postępy widzisz względem tego co zaznaczyłeś na kole miesiąc temu? Płynność mówienia wyskoczyła w górę, prawda? Ile jeszcze nam brakuje do osiągnięcia celu, który sobie wyznaczyliśmy? Jak możemy go osiągnąć? Co jeszcze możesz zrobić dodatkowo, aby uzyskać jeszcze lepsze rezultaty?

Korzystaj z Celownika językowego

Mam nadzieję, że zarówno moje uwagi i pomysły, jak i Celownik językowy (który ścięgniesz w pliku pdf jednym kliknięciem powyżej) przydadzą ci się podczas lekcji.

A może masz własny pomysł na wykorzystanie Celownika językowego? Jeżeli tak, bardzo proszę, podziel się swoim pomysłem w komentarzu poniżej.

  • Joanna Józefowska

    Pięny celownik i użyteczne rady co do jego stosowania! Dziękuję!